وب سایت تحلیلی،آموزشی سیستان ورزش

بسم الله الرحمن الرحیم

در مسابقات مختلف ورزشی نه تنها جام رمضان بلکه بسیاری از مسابقات ورزشی در سطوح مختلف داخلی و خارجی گاهی رفتارهایی از برخی بازیکنان و مربیان سر می زند که در شان یک ورزشکار مومن و روزه دار نیست . در این مقاله به استناد از سخنان بزرگان دینی و مذهبی و رهبران بزرگ در مورد اخلاق و رعایت حقوق و انصاف و همچنین احترام به یکدیگر و داوران پرداخته ام ، امیدوارم مورد توجه همه ی علاقمندان به ورزش قرار گیرد.

یک ورزشکار، علاوه بر جسم، به روح نیز باید توجه نماید؛ زیرا میان تن و روان ارتباط نزدیکی وجود دارد، بدین جهت در اسلام، تنها به تربیت و پرورش جسم توجه نشده، بلکه به موازات جسم، به روح نیز توجه شده و دستورات فراوانی در زمینۀ تربیت و تقویت آن آمده است؛ مانند: روزه، نماز، دعا و … و گرنه پرداختن به جسم به تنهایی دارای ارزش انسانی نبوده و انسان را از محدوده حیوانیت خارج نمی کند.

امام خمینی (ره) با تأکید بر این دو اصل اساسی، در دیدار با ورزشکاران می‏ گویند: «ورزشکاران، به همان صورتی که ورزش جسمی دارند، ورزش روحی هم داشته باشند. از قدیم ورزشکاران ایران، به یاد خدا و علی (ع) بوده‏اند و این از برجستگی‏های آنان بوده است».

ما به ورزش به عنوان عاملی برای ایجاد صفات ممتاز، روحیه فداکاری، پشتکار، مقاومت و خود انضباطی نگاه می کنیم. به باور اندیشمندان حوزه فلسفه ورزش مهم ترین و اساسی ترین هدف و نتیجه ورزش تهذیب اخلاق و توسعه اخلاقیات در جامعه است. ورزش فضایی را محیا می کند که اخلاق و منش ورزشی در خلق و خوی افراد نهادینه شود.

برخی از اصول اخلاقی که می­توانند در مدیریت اخلاق در تشکیلات به کار گرفته شوند و باید مورد توجه مدیران و مسئولین برگزاری مسابقات ورزشی قرار گیرند شامل:

1- نرمی و ملایمت: هنگامی که پیامبران الهی در برابر افراد گمراه و مشرک، مأمور به نرمی و ملایمت می­شوند، تکلیف ما مدیران معمولی در برابر برادران و خواهران دینی امری است روشن. چگونگی برخورد مدیران و مربیان با ورزشکاران از یک سو و تعاملات اداری در درون تشکیلات ورزش از سوی دیگر می­توانند جملگی از مصادیق نوع نرمی و ملایمت ما تلقی شوند.

2- تواضع و فروتنی: در آموزه­های دینی اصل تواضع و فروتنی به کرات سفارش شده است. تواضع و فروتنی در برخورد با مردم و نیز اجتناب از کبر، غرور و خودخواهی نه تنها اموری است دینی بلکه در تمامی ادیان الهی و مکاتب غیرالهی عمل به آن توصیه شده است.

3- صبر و شکیبایی: پذیرش مسئولیت­های ورزشی و پاسخ­گویی به خواسته­های جوانان و به طور کلی مردم در طول روز البته خسته کننده خواهد بود و در این حالت داشتن صبر و حوصله و رعایت آن از جمله مهمترین اصل در مدیریت اخلاقی تلقی می­گردد.

4- عدل و انصاف: رعایت اصل عدل و انصاف در برخورد با ارباب رجوع، علی­الخصوص ارباب رجوع جوان، ازجمله اصول مورد قبول تمام جوامع بشری تلقی می­گردد. بسیاری از معضلات ورزش می­توانند در سایه عدل و انصاف به شکل ساده­تر نمایان گردد که در نهایت قابل حل شدن خواهند بود.

5- خوبی در برابر بدی: بدی­های موجود در ورزش کشور آن گونه نیست که نتوان نسبت به آن­ها با نرمی و ملایمت پاسخ داده شود. قرآن کریم و روایات از معصومین عمل به خوبی در برابر بدی توصیه و سفارش شده است و برای مدیریت اخلاق رعایت ادب و احترام و برخورد نیک و شایسته در برابر بدی دیگران امری بایسته می­باشد.

6-  گفتار نیکو: یکی دیگر از اصول مدیریت اخلاق در سازمان­های ورزشی تلقی می­گردد. گفتمان نیکو در بین مربیان و ورزشکاران از یک سو و از سوی دیگر ارتباطات رسانه­ای مناسب با استفاده از فرهنگ ملایمت در این گونه گفتمان­ها جملگی می­توانند زمینه­های بهتری را برای ارباب جراید و مسئولین و کادر فنی فراهم نمایند.

و اینک ؛ برخی از وظایف و فضایل اخلاقی که یک ورزشکار باید آنها را در میادین ورزشی رعایت کند، اشاره می شود:

یک. جهاد با نفس امّاره: یعنی، مبارزه با هوا و هوس­های شیطانی که آدمی را به سوی گناه و معصیت فرا می خواند. یک ورزش کار باید – مانند هر انسان دیگری- با این هوس­های شیطانی مبارزه کرده و بر آنها غلبه کند.

در این باره احادیث زیادی از سوی معصومان (ع) وارد شده است که به برخی از آنها به عنوان نمونه اشاره می شود:

۱ -  رسول اکرم (ص) فرمود: نیرومند و قهرمان کسى نیست که در کُشتى، رقیب خود را بر زمین زند، بلکه نیرومند کسى است که در موقع خشم، مالک نفس خود باشد.  

۲ - رسول اکرم (ص) بر جمعیّتى گذر کرد که بین آنها مرد پر قدرت و نیرومندى بود که سنگ بزرگى را از زمین بر می­داشت و مردم آن را سنگ زورمندان یعنى وزنه قهرمانان مى‏نامیدند و همه از عمل آن ورزش کار قوى در شگفت بودند. رسول اکرم پرسید: این اجتماع براى چیست؟ مردم عمل وزنه بردارى آن قهرمان را به عرض رساندند. آن حضرت فرمود: آیا به شما بگویم قوی تر از این مرد کیست؟ قوی تر از او کسى است که به وى دشنام گویند و تحمّل نماید و بر نفس سرکش و انتقام­جوى خود غلبه  کند و بر شیطان خویش و شیطان دشنام‏گو پیروز شود.  

۳ - امام علی (ع) می فرماید: هواى نفست دشمن‏ترین دشمنان تو است. کوشش کن که بر آن غالب و پیروز شوى و گرنه هلاکت خواهد کرد.  

۴ - امام موسی کاظم (ع) فرمود: پیغمبر اکرم (ص) به سربازانى که از جبهۀ جنگ برگشته بودند فرمود: در گشایش و رحمت باشند مردمى که جهاد اصغر را انجام داده و جهاد اکبر به عهده آنان باقى مانده است. عرض شد یا رسول اللَّه جهاد اکبر کدام است؟ فرمود: جهاد با نفس.  

دو. گذشت و بخشش: یک ورزشکار، باید دارای روحیۀ گذشت و بخشش باشد. وقتی در اوج قدرت و توانایی بوده و بر رقیب خود برتری و پیروزی یافته، بر او سخت نگیرد و در صدد انتقام جویی و صدمه زدن به حریف برنیاید. او باید عفو و گذشت را شکرانه پیروزی خویش قرار دهد.

امام علی (ع) در این زمینه می فرماید:«و خشم خود را فرو بنشان، و هنگام توانایی [از کیفر] بگذر، و در هنگام تندخویی بردبار باش، و با وجود تسلّط داشتن [از انتقام] دوری کن، تا برایت پاداش و عاقبت [نیکویی] باشد».

سه. پرهیز از تکبّر: ورزش کار، هر چند نیرومند باشد، نباید به قدرت، توان و مقاماتی که دارد مغرور شده و بر دیگران تکبّر ورزد. او باید بداند همه نیروها و توان ها، از ناحیه خداوند قادر متعال است. از این جهت است که در نماز، به هنگام به پاخاستن می گوییم: «بحول الله و قوّته أقوم و أقعد».

امام حسین (ع)، وقتی به لشکر انبوهی از دشمن حمله می برد می فرمود:«لاحول و لا قوّة الا بالله».

خداوند متعال نیز، همین مطلب را در قرآن مجید تذکر داده و می فرماید:«…أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمیعاً…»؛  تمامِ قدرت و نیرو،از آنِ خدا است.

پس دلیلی وجود ندارد که افراد نیرومند و ورزش کار به قوّت و توان خود تکبّر ورزیده و مغرور شده و خدا را از یاد ببرند، و از آن نیرو و توان خدادادی در راه های غیر صحیح استفاده نمایند.

عاقبت غرور، شکست و سقوط است، شخص مغرور و متکبّر، حریف را دست کم گرفته، احتیاط را از دست داده و در نتیجه شکست می خورد. همان طور که امام علی (ع)فرموده :«آفت انسان شجاع، ضایع کردن دوراندیشى است». و نیز: «آفت صاحب قوت و توانائى، ضعیف شمردن دشمن است».

چهار. رقابت شرافت­مندانه و جوان­مردانه: یکی از ویژگی ها در برخی از ورزش­ها «رقابت» است. در مباحث اخلاقی رقابت فرد به فرد است که اهمیت و محوریت دارد. در همین رقابت است که مهارت های جسمی و روحی، توانایی ها و هم آهنگی ها باهم جمع می شوند و موجب رشد جسمی و روحی یک ورزش کار می شود.

شکل ایده آل ورزش، این مسئله را که چه رقابتی می تواند به دوستی و رفاقت بینجامد، به خوبی به نمایش می گذارد. اگر یک ورزشکار به رقیب خود تنها به عنوان یک دوست نگاه کند و بداند که قصد تخریب او را ندارد و دشمن خود تلقی ننماید، بلکه او را مانند خود، فردی دارای توانایی ها و فضایل مشابهی ببیند، این رقابت به دوستی می انجامد و دیگر «بردن به هر قیمت»، حتی با فریب کاری، میانشان نخواهد بود.  

امیدوارم ورزشکاران ما اخلاق و احترام به حریف و داور را با توجه به فرمایشات بزرگان دین سرلوحه زندگی ورزشی خود قرار دهند و همیشه موفق و پیروز باشند. انشاالله

ارادتمند شما حسینعلی کشته گر

 منابع :

 صحیفه امام، ج ۱۸، ص ۱۵۱٫